Ik maak me er makkelijk vanaf door naar Japan te gaan

Ik geef les in interculturele communicatie, op universitair niveau. Dat doe ik al zes jaar, en elk jaar leer ik bij, voornamelijk van mijn studenten. Het is een hele kwetsbare positie om voor de klas te staan. De groep reflecteert wat je uit stuurt. Ben je onzeker? Dan heb je de zekerheid dat geen student je gelooft en dat je net zo goed een verhaal over stikstof kan gaan staan te vertellen. Ben je heel zeker over de theorie die je de klas in stuurt? Dan kan je er van op aan dat studenten zelf niet meer de moeite gaan nemen om de theorie te overdenken. Het is makkelijker voor hen om gewoon te geloven wat jij zegt, en de vraag die je aan het einde van de les nog kan verwachten is: “krijgen we dit op het tentamen?”

Jij bent de ander niet

Het is dus zaak om de balans te vinden. Om studenten te inspireren, stimuleren en zelf kwetsbaar te zijn. Geef maar aan dat je het zelf ook niet zeker weet, maar dat er theoriën zijn die aardig overtuigend kunnen zijn. Er zijn wetenschappers die onderzoek hebben gedaan, en veel van de bevindingen die zij doen zou je kunnen herkennen.  Je zou bijvoorbeeld zelf kunnen herkennen dat er in feite geen “gulden regel” bestaat: Wat gij niet wil dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. Want jij bent de ander niet. De ander wil misschien heel graag met je praten in de metro naar je werk. Terwijl jij liever je podcast luistert. De ander vindt een hurktoilet zeer hygiënisch, omdat je dan niks aanraakt. Terwijl ik toch echt liever op een bril zit.

Ik heb toch liever een trein die te laat mag zijn

Over een paar weken ga ik naar Japan, alleen, met het doel om mijn nieuwsgierigheid te volgen. Om elke dag te starten met een open vizier, open hart en open wil om dingen mee te maken. En in feite maak ik me er makkelijk vanaf door naar een land te gaan waar werkelijk alles anders is. Hier in Nederland zijn we zeer individualistisch ingesteld; in Japan gaat het er om om onderdeel te zijn van een groep of collectief, en je acties te laten bepalen door anderen zo min mogelijk tot last te zijn. In Nederland zijn we gewend om zeer precies te zeggen wat we bedoelen, in Japan is het zo dat je als ontvanger verantwoordelijk bent voor het uitvogelen van de boodschap die naar je gezonden wordt. In Nederland telt de NS pas een trein als ‘vertraagd’ als hij meer dan 4 minuten en 59 seconden te laat is, in Japan is de gemiddelde vertraging van alle 160.000 treinritten in het hele jaar maar 12 seconden. 

Dat klinkt overigens zeer indrukwekkend, maar relatief gezien ben je in Nederland echt ontzettend op tijd met de treinen. In Frankrijk komt volgens het jaarverslag van de NS bijvoorbeeld maar 78% van de treinen enigszins op tijd aan. En dat is weer een goed voorbeeld uit mijn lessen interculturele communicatie, want zoals in Nederland de treinen niet inherent te laat zijn, zijn de Japanners niet inherent gesloten of indirect. Het is alleen zo in vergelijking met anderen. Het is kortom, maar net wat je gewend bent. Eigenlijk is dat het in het kort de definitie van cultuur: wat je verwacht, wat je gewend bent. Wat vind jij normaal?

Ignorance is bliss

En daarom is het eigenlijk zo’n makkelijke weg om helemaal naar Japan te gaan in het kader van interculturele communicatie. Omdat het zó ver weg is, en mensen zó ontzettend anders zijn; ze zien er anders uit, omgangsnormen zijn zo anders. Ze spreken een onbegrijpelijke taal waarvan je de letters niet eens kan lezen, sterker nog, het zijn niet eens letters. En daarom sta je als bezoeker sneller open voor het idee dat je er geen snars van gaat begrijpen, dat jouw waarheid misschien niet de waarheid van de ander is en dat je je best moet doen om beleefd te zijn. En dát vergemakkelijkt elke interactie. Ook die met je buurman in een cultuur die je kent. Ik heb zelf tot nu toe de meeste interculturele verwarring gehad met Vlamingen. Je spreekt dezelfde taal, je woont een paar kilometer van elkaar af, en dus heb je veel gemeen. Toch? Toch niet. Probeer een Vlaamse politieagent maar eens te overtuigen dat hij je geen boete hoeft te geven. Krijg je een dubbele. Nouja, ik tenminste.

.

Join the Conversation

2 Comments

  1. Hoi Annabel,
    Ik herken mezelf helemaal in deze stelling. Hoewel ik in Japan veel heimwee had, en natuurlijk best moeite had met de taal hier en daar, kon ik veel makkelijker contacten leggen met mensen. Ik woon nu als Nederlander in België en het leggen van contacten gaat me hier een stuk lastiger af.
    Ben je al eens eerder in Japan geweest?

    Like

    1. Dankjewel Roxanne, wat aardig! Ik ben nog nooit eerder in Japan geweest, en voel me ontzettend bevoorrecht dat ik helemaal naar de andere kant van de wereld kan reizen. Ik kan vast wat inspiratie opdoen op jouw blog!

      Liked by 1 person

Leave a comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: